8.5 | 117 Reviews

Błędna diagnoza stwardnienia rozsianego (SM)

Jeśli lekarz nie zdiagnozuje stwardnienia rozsianego lub błędnie zdiagnozuje go jako inne schorzenie, wpływ na życie pacjenta może być katastrofalny.

A photo of Mrs Swaffield

Jestem bardzo szczęśliwa i zadowolona z odszkodowania, które dla mnie uzyskaliście, a obsługa była doskonała. Bardzo dziękuję.

Pani E.Swaffield
Loughborough

Zaniedbania w diagnozie i leczeniu stwardnienia rozsianego

Otrzymanie diagnozy stwardnienia rozsianego w dowolnym momencie może być zmieniającym życie doświadczeniem, ale gdy nastąpi to po wcześniejszej błędnej diagnozie i innych błędach medycznych, pogodzenie się z nią może być jeszcze trudniejsze. Rozumiemy, jak przerażająca i dezorientująca może to być błędna diagnoza i jesteśmy tutaj, by pomóc tym, którzy ucierpieli w jej rezultacie.

Prawidłowe zdiagnozowanie stwardnienia rozsianego (SM) nie jest proste. Jednak przyczyny tego są mniej skomplikowane:

  • Żaden test nie może jednoznacznie potwierdzić diagnozy SM
  • Istnieją różne typy SM
  • Nie wszyscy chorzy będą mieć wszystkie typowe dla tej choroby objawy
  • Objawy różnych chorób są często mylone z SM

Twój lekarz rodzinny lub inny lekarz, mogą zapobiec błędnemu rozpoznaniu stwardnienia rozsianego, jeśli przeprowadzą szereg ważnych badań i testów oraz szczegółowo przeanalizują Twoją dokumentację medyczną. Zadaniem lekarza powinno być wyeliminowanie możliwości błędnego zdiagnozowania chorób, których objawy są bardzo podobne do objawów stwardnienia rozsianego. Ważne jest, aby pacjent został zbadany przez lekarza, który posiada doświadczenie i wiedzę w diagnozowaniu SM, aby móc zastosować odpowiednie leczenie tak szybko, jak to możliwe.

Jako schorzenie zwyrodnieniowe, na które nie ma lekarstwa diagnoza stwardnienia rozsianego (MS) zmienia życie, jednak ze względu na postępy w medycynie, przy szybkiej diagnozie i właściwym leczeniu pacjenci mogą mieć lepszą jakość życia niż kiedykolwiek wcześniej. Jednakże osoby późno zdiagnozowane mogą doznać nadmiernego bólu i pogorszenia, których można było uniknąć. Rozumiemy, że roszczenie o odszkodowanie nie może cofnąć czasu, ale może pomóc w budowaniu lepszej przyszłości. Niektóre osoby ze stwardnieniem rozsianym mogą odkryć, że muszą zaadaptować swoje domy dla potrzeb osób niepełnosprawnych, zrezygnować z dotychczasowej  pracy, a nawet zapłacić za komplementarne terapie, aby złagodzić objawy choroby i odszkodowanie może w tym pomóc.

Nasz zespół tworzą doświadczeni prawnicy, dumni z pracy w imieniu osób dotkniętych zaniedbaniami medycznymi. Poświęcimy sporo czasu na wysłuchanie Twoich doświadczeń, aby zbudować silną sprawę, która dokładnie pokazuje, jak odpowiedzialni za Twoją opiekę Cię zawiedli. Będziemy pracować w Twoim imieniu od samego początku procesu prawnego aż do jego zakończenia, w razie potrzeby reprezentując Cię w sądzie, aby zapewnić Ci jak najlepszy wynik w Twojej sprawie. Zlecając swoją sprawę kancelarii Your Legal Friend, wiesz, że możesz na nas polegać i że będziemy działać w Twoim najlepszym interesie.

Przeczytaj mniej

Nasz specjalistyczny zespół skontaktuje się z Tobą

Nasz zespół ds. błędów medycznych posiada wieloletnie doświadczenie w pracy nad wieloma różnymi przypadkami błędnej diagnozy, zatem doskonale rozumiemy, jak trudne może być podjęcie decyzji o dochodzeniu odszkodowania.

Błędna diagnoza stwardnienia rozsianego (SM)

Właśnie dlatego angażujemy się w przeprowadzenie Cię przez wszystkie etapy tego procesu. Zapewnimy, że Twoje roszczenie będzie rozpatrywane starannie i profesjonalnie przez naszych doświadczonych adwokatów, we współpracy z ekspertami medycznymi, aby zapewnić Ci jak najlepsze rezultaty. Na czele naszego zespołu ds. błędów medycznych stoi Laura Morgan, która dysponuje bogatym doświadczeniem w zakresie prowadzenia skomplikowanych przypadków błędnej diagnozy i uzyskiwania wysokich odszkodowań. 

Nasz dział jest prowadzony przez doświadczonych adwokatów, którzy posiadają udokumentowane sukcesy w prowadzeniu trudnych spraw, zapewniając jednocześnie, by rodziny poszkodowanych były otoczone odpowiednią opieką. Zespół został skomentowany przez Chambers and Partners jako "bardzo dynamiczny, responsywny i znający się na rzeczy" oraz "bardzo dobry w komunikowaniu się i przyjemny w kontaktach".

Jeśli chcesz, abyśmy Ci doradzili, czy możesz ubiegać się odszkodowanie z tytułu błędnej diagnozy, zadzwoń pod bezpłatny numer telefonu lub prześlij  nam swoje dane za pośrednictwem formularza kontaktowego, a wówczas skontaktujemy się z Tobą i umówimy na bezpłatną wstępną konsultację telefoniczną w dogodnym dla Ciebie terminie. Jeśli zdecydujesz, że chcesz zgłosić roszczenie, jeden z naszych prawników zajmujących się sprawami błędów medycznych będzie mógł Ci doradzić, czy możesz zawrzeć umowę "nie ma wygranej, nie ma opłat" (ang. no win, no fee), która oznacza, że ​​w przypadku, gdy Twoje roszczenie się nie powiedzie, to pod warunkiem, że w pełni z nami współpracowałeś w toku prowadzenia sprawy, nie będziesz musiał płacić żadnych kosztów prawnych, dzięki czemu nie ponosisz żadnego ryzyka finansowego.

Przeczytaj mniej

Poproś o telefon w dogodnej dla Ciebie porze

Kiedy chcesz, abyśmy do Ciebie zadzwonili?

Zaniedbanie medyczne może mieć druzgocące konsekwencje dla pacjenta i jego rodziny, dlatego uzyskanie dla nich jak najszybciej odpowiedniego odszkodowania jest naszym najwyższym priorytetem.

Laura Morgan

Dyrektor Działu Zaniedbań Medycznych

Co mówią nasi klienci

Mrs. Vora's portrait

Pracownicy okazali się przyjaźni, pomocni, uprzejmi i regularnie informowali mnie o postępach.

Pani Vora
Loughborough

A photo of Mr Dowse

Działali w sposób życzliwy i profesjonalny oraz bardzo skutecznie rozwiązali moją sprawę.

Pan Dowse
Leeds

  Porozmawiaj poufnie jeszcze dziś z jednym z naszych ekspertów 0151 550 5226

10 prostych kroków do odszkodowania

Step
1
Uzyskanie kopii Twojej dokumentacji medycznej
Step
2
Przygotowanie Twojego oświadczenia o zdarzeniu
Step
3
Minimalizowanie szkody
Step
4
Ustalenie, że doszło do naruszenia obowiązków
Step
5
Ustalenie skutków naruszenia obowiązków
Step
86
Ustalenie wartości finansowej Twojego roszczeniaPrzygotowanie do rozprawy sądowej
Step
7
Udowodnienie poniesionej przez Ciebie szkody
Step
68
Przygotowanie do rozprawy sądowejUstalenie wartości finansowej Twojego roszczenia
Step
9
Udział w procesie sądowym
Step
10
Przyznanie odszkodowania

Odpowiedzi na Twoje pytania

Jakie są statystyki dotyczące stwardnienia rozsianego?

  • W Wielkiej Brytanii ponad 100.000 osób cierpi na stwardnienie rozsiane.
  • Co roku SM diagnozuje się u 5.000 osób.
  • 81% przypadków SM jest potwierdzanych diagnozą.                                       
  • Jeden na 10 przypadków SM jest błędnie diagnozowany. Można tego uniknąć przeprowadzając bardziej dokładne badania i testy. (National Institute for Health and Care Excellence - instytut NICE, Paź. 2014)
  • Diagnozę SM częściej stawia się u kobiet niż u mężczyzn.
  • Stwardnienie rozsiane nie jest chorobą dziedziczną, jednak u członków rodziny chorego występuje nieco większe ryzyko zachorowania na SM.
  • Diagnozę SM zazwyczaj stawia się u ludzi w wieku od 20 do trzydziestu paru lat. (Multiple Sclerosis Trust)

Co to jest stwardnienie rozsiane (SM)?

Stwardnienie rozsiane (SM) to choroba wpływająca na nerwy w mózgu i na centralny układ nerwowy. Uszkodzeniu ulega ochronna powłoka wokół włókien nerwowych, zwana mieliną, która chroni nerwy i pomaga sygnałom elektrycznym przenosić się z mózgu do reszty ciała. Do tej pory nie ma jeszcze lekarstwa na SM.

Potencjalne objawy SM to:

  • Utrata wzroku - zwykle w jednym oku
  • Sztywność mięśni - może doprowadzić do niekontrolowanych ruchów mięśni
  • Trudności w balansowaniu i koordynacji ruchów
  • Zmęczenie- osoba cierpiąca na SM czuje się bardzo zmęczona w ciągu dnia 

Typy stwardnienia rozsianego

Rzutowo-remisyjne SM - u około ośmiu na dziesięciu cierpiących na SM diagnozuje się rzutowo-remisyjne SM, które może trwać od kilku dni do kilku miesięcy. Następnie następują okresy czasu znane jako remisja, kiedy objawy są łagodne lub zanikają całkowicie. 

Wtórnie postępujące SM - u około połowy osób, u których wykryto rzutowo-remisyjne SM, zazwyczaj po około 15 latach rozwinie się wtórnie postępujące SM. Z czasem objawy stopniowo zanikają, po czym ponownie się pojawiają, jednak nigdy w pełni nie znikają.

SM pierwotnie postępujące - najmniej rozpowszechniona forma SM, w której objawy stopniowo pogarszają się w miarę upływu czasu i nie występują żadne okresy remisji. 

Przeczytaj mniej

Co powoduje stwardnienie rozsiane (SM)?

System odpornościowy organizmu, który zazwyczaj pomaga zwalczać infekcje, wywołuje zniszczenie atakując powłokę ochronną, gdyż omyłkowo traktuje mielinę jako ciało obce. Włókna komórek nerwowych są częściowo lub całkowicie niszczone, pozostawiając blizny, znane jako zmiany chorobowe.

W rezultacie wiadomości przesyłane wzdłuż włókien komórek nerwowych są przesyłane wolniej, zostają zniekształcone lub nie docierają w ogóle. Gdy uszkodzone zostaną włókna komórek nerwowych, z upływem czasu utrudniony ruch może się przerodzić w pełną niepełnosprawność.

Nadal nie wiadomo dlaczego system odpornościowy organizmu omyłkowo zaczyna atak na ochronną powłokę nerwów, jednak uważa się, że wynika to z kombinacji czynników genetycznych i środowiskowych.

Jakie choroby są najczęściej mylone ze stwardnieniem rozsianym?

Toczeń - także zaburzenie systemu odpornościowego organizmu, które powoduje:

  • Bóle mięśni
  • Opuchnięcie stawów
  • Zmęczenie
  • Migreny
  • Częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn.

Toczeń może się początkowo pojawić bez typowej wysypki i artretyzmu, co sprawia, że jego objawy wydają się jeszcze bardziej podobne do początkowych objawów SM.

Borelioza - zakażenie ośrodkowego układu nerwowego wywołane przez ugryzienie kleszcza, także z objawami:

  • Zmęczenia
  • Bólu głowy
  • Bólu mięśni i stawów

Udar mózgu - podobnie jak SM, wpływa na mózg i ma podobne objawy, w tym:

  • Utrata wzroku
  • Trudność w chodzeniu
  • Utrata czucia w kończynach - zazwyczaj na jednej stronie ciała
  • Trudności z mówieniem.

 

Fibromialgia - objawy podobne do SM, np.:

  • Ból głowy
  • Ból stawów i mięśni
  • Drętwienie
  • Mrowienie w kończynach
  • Zmęczenie.

 

Kobiety cierpią na tę chorobę częściej niż mężczyźni, jednak w przeciwieństwie do SM, choroba ta nie zostanie wykryta podczas badania rezonansem magnetycznym.

Inne choroby mylone ze stwardnieniem rozsianym

Istnieje szereg chorób, które oddziaływują na centralny system nerwowy (CSN), dlatego mogą zostać błędnie zdiagnozowane jako stwardnienie rozsiane, są to:

  • Infekcje
    • Borelioza
    • Kiła
    • Postępująca leukoencefalopatia wieloogniskowa (wpływa na mózg)
    • HIV
    • HTVL-1 (dotyczy układu nerwowego).

 

  • Schorzenia zapalne
    • Zespół Sjögrena (wpływa na ślinianki)
    • Zapalenie naczyń (wpływa na naczynia krwionośne zaopatrujące mózg i rdzeń kręgowy)
    • Sarkoidoza (komórki zapalne)
    • Choroba Behçeta (uszkodzenie naczyń krwionośnych, szczególnie naczyń żylnych). 
  • Zaburzenia genetyczne
  • Guzy mózgu
  • Nowotwory (atakują centralny układ nerwowy)
  • Chłoniak (rak krwi, który czasem występuje w ośrodkowym układzie nerwowym).
  • Niedobór witamin
  • Uszkodzenia strukturalne mózgu lub rdzenia kręgowego​
  • Inne zaburzenia SM(podobne jak w przypadku SM) 
Przeczytaj mniej

Jak się diagnozuje stwardnienie rozsiane?

Aby potwierdzić diagnozę SM, lekarz musi wykluczyć inne możliwe choroby, które mogłyby wywołać objawy odczuwane przez pacjenta.

Należy znaleźć dowody uszkodzenia:

  • W co najmniej dwóch oddzielnych obszarach centralnego układu nerwowego (CUN), które obejmują mózg, rdzeń kręgowy i nerwy wzrokowe.
  • Uszkodzenia wystąpiły w odstępie przynajmniej jednego miesiąca.

U pacjenta, który doświadczył tylko jednego ataku objawów podobnych do SM w jednej części centralnego systemu nerwowego - określa się go jako pierwszy izolowany zespół objawów (CIS) - niekoniecznie rozwinie się SM.

Aktualnie nie ma objawów lub badań laboratoryjnych, na podstawie których definitywnie można określić, że pacjent cierpi na SM.

Lekarz musi więc podjąć następujące kroki:

  • Zbadać dokumentację medyczną
  • Przeprowadzić badanie krwi - w celu ustalenia niedoboru witamin
  • Przeprowadzić badania neurologiczne - ocena sensoryczna neuronu i reakcji motorycznych, szczególnie odruchów, aby stwierdzić, czy układ nerwowy jest uszkodzony
  • Nakłucie lędźwiowe- analiza płynu mózgowo-rdzeniowego
  • Rezonans magnetyczny
  • Potencjały wywołane (EP)- mierzą czas potrzebny, by nerwy zareagowały na bodźce. 
Przeczytaj mniej

Jak się leczy stwardnienie rozsiane?

Obecnie nie istnieje lekarstwo na SM, ale istnieje wiele metod, które mogą pomóc.

Rzutowo-remisyjne SM - można leczyć stosując leki modyfikujące chorobę - tak zaprojektowane, by zmniejszyć liczbę rzutów. Choć mogą one również spowolnić postęp rozwoju SM, nie są one odpowiednie dla wszystkich przypadków.

Istnieje również szeroka gama zabiegów, również fizjoterapeutycznych, mających na celu zmniejszenie objawów oraz sterydy stosowane do regeneracji po rzutach.

Ocena długoterminowa

Osoby cierpiące na SM powinny zostać poddane szczegółowej weryfikacji ich opieki medycznej co najmniej raz na dwanaście miesięcy, na podstawie wytycznych NICE, które zalecają również, aby wszystkie przypadki podejrzeń SM zostały skierowane do doświadczonego neurologa. Należy zachęcać pacjentów ze SM by zachowali aktywność fizyczną, natomiast pacjenci cierpiący z powodu zmęczenia i problemów z poruszaniem powinni zostać objęci nadzorowanymi programami fitness.

  • W Wielkiej Brytanii ponad 100.000 osób cierpi na stwardnienie rozsiane.
  • Co roku SM diagnozuje się u 5.000 osób.
  • 81% przypadków SM jest potwierdzanych diagnozą.                                       
  • Jeden na 10 przypadków SM jest błędnie diagnozowany. Można tego uniknąć przeprowadzając bardziej dokładne badania i testy. (National Institute for Health and Care Excellence - instytut NICE, Paź. 2014)
  • Diagnozę SM częściej stawia się u kobiet niż u mężczyzn.
  • Stwardnienie rozsiane nie jest chorobą dziedziczną, jednak u członków rodziny chorego występuje nieco większe ryzyko zachorowania na SM.
  • Diagnozę SM zazwyczaj stawia się u ludzi w wieku od 20 do trzydziestu paru lat. (Multiple Sclerosis Trust)

Stwardnienie rozsiane (SM) to choroba wpływająca na nerwy w mózgu i na centralny układ nerwowy. Uszkodzeniu ulega ochronna powłoka wokół włókien nerwowych, zwana mieliną, która chroni nerwy i pomaga sygnałom elektrycznym przenosić się z mózgu do reszty ciała. Do tej pory nie ma jeszcze lekarstwa na SM.

Potencjalne objawy SM to:

  • Utrata wzroku - zwykle w jednym oku
  • Sztywność mięśni - może doprowadzić do niekontrolowanych ruchów mięśni
  • Trudności w balansowaniu i koordynacji ruchów
  • Zmęczenie- osoba cierpiąca na SM czuje się bardzo zmęczona w ciągu dnia 

Typy stwardnienia rozsianego

Rzutowo-remisyjne SM - u około ośmiu na dziesięciu cierpiących na SM diagnozuje się rzutowo-remisyjne SM, które może trwać od kilku dni do kilku miesięcy. Następnie następują okresy czasu znane jako remisja, kiedy objawy są łagodne lub zanikają całkowicie. 

Wtórnie postępujące SM - u około połowy osób, u których wykryto rzutowo-remisyjne SM, zazwyczaj po około 15 latach rozwinie się wtórnie postępujące SM. Z czasem objawy stopniowo zanikają, po czym ponownie się pojawiają, jednak nigdy w pełni nie znikają.

SM pierwotnie postępujące - najmniej rozpowszechniona forma SM, w której objawy stopniowo pogarszają się w miarę upływu czasu i nie występują żadne okresy remisji. 

Przeczytaj mniej

System odpornościowy organizmu, który zazwyczaj pomaga zwalczać infekcje, wywołuje zniszczenie atakując powłokę ochronną, gdyż omyłkowo traktuje mielinę jako ciało obce. Włókna komórek nerwowych są częściowo lub całkowicie niszczone, pozostawiając blizny, znane jako zmiany chorobowe.

W rezultacie wiadomości przesyłane wzdłuż włókien komórek nerwowych są przesyłane wolniej, zostają zniekształcone lub nie docierają w ogóle. Gdy uszkodzone zostaną włókna komórek nerwowych, z upływem czasu utrudniony ruch może się przerodzić w pełną niepełnosprawność.

Nadal nie wiadomo dlaczego system odpornościowy organizmu omyłkowo zaczyna atak na ochronną powłokę nerwów, jednak uważa się, że wynika to z kombinacji czynników genetycznych i środowiskowych.

Toczeń - także zaburzenie systemu odpornościowego organizmu, które powoduje:

  • Bóle mięśni
  • Opuchnięcie stawów
  • Zmęczenie
  • Migreny
  • Częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn.

Toczeń może się początkowo pojawić bez typowej wysypki i artretyzmu, co sprawia, że jego objawy wydają się jeszcze bardziej podobne do początkowych objawów SM.

Borelioza - zakażenie ośrodkowego układu nerwowego wywołane przez ugryzienie kleszcza, także z objawami:

  • Zmęczenia
  • Bólu głowy
  • Bólu mięśni i stawów

Udar mózgu - podobnie jak SM, wpływa na mózg i ma podobne objawy, w tym:

  • Utrata wzroku
  • Trudność w chodzeniu
  • Utrata czucia w kończynach - zazwyczaj na jednej stronie ciała
  • Trudności z mówieniem.

 

Fibromialgia - objawy podobne do SM, np.:

  • Ból głowy
  • Ból stawów i mięśni
  • Drętwienie
  • Mrowienie w kończynach
  • Zmęczenie.

 

Kobiety cierpią na tę chorobę częściej niż mężczyźni, jednak w przeciwieństwie do SM, choroba ta nie zostanie wykryta podczas badania rezonansem magnetycznym.

Inne choroby mylone ze stwardnieniem rozsianym

Istnieje szereg chorób, które oddziaływują na centralny system nerwowy (CSN), dlatego mogą zostać błędnie zdiagnozowane jako stwardnienie rozsiane, są to:

  • Infekcje
    • Borelioza
    • Kiła
    • Postępująca leukoencefalopatia wieloogniskowa (wpływa na mózg)
    • HIV
    • HTVL-1 (dotyczy układu nerwowego).

 

  • Schorzenia zapalne
    • Zespół Sjögrena (wpływa na ślinianki)
    • Zapalenie naczyń (wpływa na naczynia krwionośne zaopatrujące mózg i rdzeń kręgowy)
    • Sarkoidoza (komórki zapalne)
    • Choroba Behçeta (uszkodzenie naczyń krwionośnych, szczególnie naczyń żylnych). 
  • Zaburzenia genetyczne
  • Guzy mózgu
  • Nowotwory (atakują centralny układ nerwowy)
  • Chłoniak (rak krwi, który czasem występuje w ośrodkowym układzie nerwowym).
  • Niedobór witamin
  • Uszkodzenia strukturalne mózgu lub rdzenia kręgowego​
  • Inne zaburzenia SM(podobne jak w przypadku SM) 
Przeczytaj mniej

Aby potwierdzić diagnozę SM, lekarz musi wykluczyć inne możliwe choroby, które mogłyby wywołać objawy odczuwane przez pacjenta.

Należy znaleźć dowody uszkodzenia:

  • W co najmniej dwóch oddzielnych obszarach centralnego układu nerwowego (CUN), które obejmują mózg, rdzeń kręgowy i nerwy wzrokowe.
  • Uszkodzenia wystąpiły w odstępie przynajmniej jednego miesiąca.

U pacjenta, który doświadczył tylko jednego ataku objawów podobnych do SM w jednej części centralnego systemu nerwowego - określa się go jako pierwszy izolowany zespół objawów (CIS) - niekoniecznie rozwinie się SM.

Aktualnie nie ma objawów lub badań laboratoryjnych, na podstawie których definitywnie można określić, że pacjent cierpi na SM.

Lekarz musi więc podjąć następujące kroki:

  • Zbadać dokumentację medyczną
  • Przeprowadzić badanie krwi - w celu ustalenia niedoboru witamin
  • Przeprowadzić badania neurologiczne - ocena sensoryczna neuronu i reakcji motorycznych, szczególnie odruchów, aby stwierdzić, czy układ nerwowy jest uszkodzony
  • Nakłucie lędźwiowe- analiza płynu mózgowo-rdzeniowego
  • Rezonans magnetyczny
  • Potencjały wywołane (EP)- mierzą czas potrzebny, by nerwy zareagowały na bodźce. 
Przeczytaj mniej

Obecnie nie istnieje lekarstwo na SM, ale istnieje wiele metod, które mogą pomóc.

Rzutowo-remisyjne SM - można leczyć stosując leki modyfikujące chorobę - tak zaprojektowane, by zmniejszyć liczbę rzutów. Choć mogą one również spowolnić postęp rozwoju SM, nie są one odpowiednie dla wszystkich przypadków.

Istnieje również szeroka gama zabiegów, również fizjoterapeutycznych, mających na celu zmniejszenie objawów oraz sterydy stosowane do regeneracji po rzutach.

Ocena długoterminowa

Osoby cierpiące na SM powinny zostać poddane szczegółowej weryfikacji ich opieki medycznej co najmniej raz na dwanaście miesięcy, na podstawie wytycznych NICE, które zalecają również, aby wszystkie przypadki podejrzeń SM zostały skierowane do doświadczonego neurologa. Należy zachęcać pacjentów ze SM by zachowali aktywność fizyczną, natomiast pacjenci cierpiący z powodu zmęczenia i problemów z poruszaniem powinni zostać objęci nadzorowanymi programami fitness.